SZAŁWIA W DAWNYCH RECEPTURACH – PONAD 50 ZASTOSOWAŃ NIEUMYWAKINA

2026-09-07 Wyłączono Przez Aneta Rachwał-Adamczyk
Szałwię zna niemal każdy. Najczęściej kojarzymy ją dziś z płukaniem gardła i jamy ustnej. Tymczasem I.P. Nieumywakin w książce „Шалфей. На страже здоровья” („Szałwia. Na straży zdrowia”) zebrał znacznie szerszy materiał dotyczący wykorzystania tej rośliny.
Autor opisuje skład szałwii, jej miejsce w lecznictwie różnych krajów, sposoby zbioru i przygotowania surowca, a przede wszystkim przytacza konkretne dawne receptury przeznaczone do stosowania wewnętrznego i zewnętrznego.
Za podstawowy surowiec uznaje liście szałwii lekarskiej. Podaje, że zawierają one 0,5–2,5% olejku eterycznego, w którym występują m.in. cyneol i tujon, a ponadto garbniki, flawonoidy, kwasy ursolowy, oleanolowy i chlorogenowy, gorycze, fitoncydy, witaminę P oraz kwas nikotynowy.
Nieumywakin przypisuje preparatom z liści szałwii działanie przeciwzapalne, dezynfekujące, ściągające, zmiękczające i tamujące krwawienie. W książce odnosi je do bardzo szerokiego katalogu dolegliwości. Są wśród nich problemy przewodu pokarmowego, wątroby, dróg oddechowych, skóry i stawów, ale również nadciśnienie, miażdżyca, astma, gruźlica, niepłodność czy zapalenie prostaty. Autor zamieszcza nawet recepturę określoną jako stosowana „przy guzie śledziony”.
Poniżej przytaczam receptury opisane przez Nieumywakina. Zachowuję składniki, proporcje, sposób przygotowania oraz sposób stosowania podany przez autora. Nie oznacza to, że przedstawiam je jako współczesne metody leczenia wymienionych chorób. To dokumentacja treści książki i dawnej wiedzy zielarskiej.
 
1. Receptura opisana przez Nieumywakina „przy guzie śledziony”
Skład podany w książce:
  • liście szałwii lekarskiej – 1 część,
  • liście pokrzywy żegawki – 1 część.
Przygotowanie według książki: oba surowce rozdrobnić na bardzo drobny proszek i dokładnie wymieszać w równych proporcjach.
Sposób stosowania podany przez autora: 3 razy dziennie, każdorazowo ilość proszku mieszczącą się na czubku noża.
 
2. Receptura opisana przy nadciśnieniu I–II stopnia
Skład na 2 kąpiele:
  • liście szałwii – 10 g,
  • susznica błotna – 10 g,
  • oregano – 10 g,
  • brzoza – 10 g,
  • kwiat lipy – 10 g,
  • tymianek – 10 g,
  • szyszki chmielu – 10 g,
  • wrzątek – 3 l.
Przygotowanie według książki: zioła wymieszać, zalać 3 litrami wrzątku i pozostawić na 2–3 godziny. Następnie przecedzić do wanny napełnionej wodą.
Sposób stosowania opisany przez autora: kąpiel wykonywano po wcześniejszym prysznicu przez 5–15 minut. Okolica serca miała pozostawać ponad powierzchnią wody.
 
3. Receptura opisana przy zapaleniu przewodu pokarmowego
Skład:
  • liście szałwii – 2 łyżeczki,
  • woda – 2 szklanki.
Przygotowanie według książki: szałwię zalewano wrzątkiem, naczynie owijano i pozostawiano na 30 minut, a następnie przecedzano.
Sposób stosowania podany przez autora: po 1 łyżce naparu co 2 godziny.
 
4. Receptura opisana przy wrzodzie dwunastnicy z nadkwaśnością
Skład:
  • liście szałwii – 30 g,
  • korzeń cykorii – 10 g,
  • owoce jałowca – 10 g,
  • korzeń dzięgla lekarskiego – 30 g,
  • piołun – 30 g.
Przygotowanie według książki: składniki mieszano. 2 łyżeczki mieszanki zalewano szklanką wrzątku i ogrzewano przez 30 minut w kąpieli wodnej. Następnie lekko studzono i przecedzano.
Sposób stosowania podany przez autora: po ½ szklanki 30 minut przed jedzeniem.
 
5. Receptura opisana przy zespole żołądkowo-sercowym
Skład:
  • szałwia – 10 g,
  • goździk – 10 g,
  • lawenda – 10 g,
  • mięta pieprzowa – 20 g,
  • oregano – 20 g,
  • tymianek – 10 g,
  • korzeń dzięgla – 10 g,
  • kłącze tataraku – 10 g.
Przygotowanie według książki: składniki wymieszano. 2 łyżeczki mieszanki zalewano szklanką wrzątku, pozostawiano na 30 minut, lekko studzono i przecedzano.
Sposób stosowania podany przez autora: po 1–2 szklanki po obiedzie i kolacji.
 
6. Receptura opisana przy hemoroidach
Skład:
  • liście szałwii – 20 g,
  • rumianek – 20 g,
  • kora dębu – 60 g,
  • woda – 1 l.
Przygotowanie według książki: korę dębu zalewano litrem gorącej wody i pozostawiano na godzinę, następnie gotowano przez 15 minut. Do gotującego się odwaru dodawano szałwię i rumianek, zdejmowano z ognia i studzono.
Sposób stosowania opisany przez autora: zimnym odwarem nasączano 3–4 warstwy gazy i przykładano je do okolicy odbytu. Gazę zmieniano w miarę ogrzewania. Zabieg miał trwać 15 minut i być wykonywany 2–3 razy dziennie.
 
7. Receptura opisana przy upławach
Skład:
  • liście szałwii – 20 g,
  • krwawnik – 20 g,
  • rozmaryn – 20 g,
  • kora dębu – 40 g,
  • woda – 3 l.
Przygotowanie według książki: składniki mieszano, zalewano wodą, gotowano przez 30 minut i przecedzano.
Sposób stosowania podany w książce: do płukania pochwy 2 razy dziennie.
 
8. Receptura opisana przy zapaleniu sromu i pochwy
Skład:
  • liście szałwii – 15 g,
  • kwiat malwy – 10 g,
  • kora dębu – 10 g,
  • kwiat rumianku – 25 g,
  • liście orzecha włoskiego – 25 g.
Przygotowanie według książki: 2 łyżki mieszanki zalewano 1 litrem wrzątku i ogrzewano w kąpieli wodnej przez 30 minut, następnie studzono i przecedzano.
Sposób stosowania opisany przez autora: odwar przeznaczano do płukania oraz tamponów dopochwowych.
 
9. Receptura przytoczona przez autora przy niepłodności
Skład:
  • liście szałwii – 1–2 łyżki,
  • woda – 2 szklanki.
Przygotowanie według książki: liście zalewano wrzątkiem, naczynie owijano i pozostawiano na 30 minut, następnie przecedzano.
Sposób stosowania podany przez autora: przygotowany napar wypijano małymi łykami w ciągu dnia.
Nieumywakin odnotowuje również dawną praktykę picia soku z szałwii z niewielką ilością soli.
 
10. Receptura opisana przy zapaleniu żołędzi
Skład:
  • szałwia,
  • wino.
Przygotowanie według książki: szałwię gotowano w winie.
Sposób stosowania opisany przez autora: winem, w którym gotowano szałwię, przemywano zmienioną zapalnie skórę.
 
11. Receptura opisana przy zapaleniu pęcherza moczowego
Skład:
  • liście szałwii – 20 g,
  • korzeń prawoślazu – 20 g,
  • liście mącznicy – 20 g,
  • ziele przetacznika – 20 g,
  • skrzyp polny – 40 g.
Przygotowanie według książki: pełną łyżkę mieszanki zalewano szklanką zimnej wody i pozostawiano na 6 godzin. Następnie gotowano przez 15 minut i przecedzano.
Sposób stosowania podany przez autora: 1–2 szklanki dziennie.
 
12. Receptura opisana przy kamicy moczowej
Skład w równych częściach:
  • liście szałwii,
  • liście melisy,
  • ziele przetacznika,
  • liście bluszczu,
  • liście podbiału.
Przygotowanie według książki: 1 łyżkę mieszanki zalewano szklanką wrzątku i pozostawiano na 30 minut.
Sposób stosowania podany przez autora: po ½ szklanki 4 razy dziennie.
 
13. Receptura dotycząca zapalenia błony śluzowej jamy ustnej
Skład: 1 łyżka liści szałwii na 1 szklankę wody.
Według książki szałwię zalewano wrzątkiem i pozostawiano na 20 minut.
Sposób stosowania: płukanie jamy ustnej przygotowanym naparem.
 
14. Receptura dotycząca chorób dziąseł i ropnia zęba
Skład:
  • liście szałwii – 5 g,
  • kora dębu – 5 g.
Z każdego składnika przygotowywano osobny odwar przez 10 minut w kąpieli wodnej, następnie oba łączono.
Według książki powstałym odwarem płukano jamę ustną.
 
15. Receptura opisana przy pęknięciach i owrzodzeniach kącików ust
Skład:
  • liście szałwii – 2 łyżeczki,
  • woda – 2 szklanki.
Szałwię zalewano wrzątkiem i pozostawiano na godzinę.
Według autora ciepłym naparem płukano jamę ustną 3–4 razy dziennie.
 
16. Mieszanka przytoczona przez Nieumywakina przy anginie
Skład:
  • liście szałwii – 5 g,
  • kwiat malwy leśnej – 10 g,
  • kwiat dziewanny – 10 g,
  • płatki róży – 10 g,
  • kora dębu – 5 g,
  • korzeń żywokostu – 15 g,
  • kłącze kozłka – 5 g.
Wieczorem 2 łyżki mieszanki zalewano 2 szklankami wrzątku i pozostawiano na noc. Rano podgrzewano bez gotowania i przecedzano.
Sposób stosowania podany w książce: płukanie gardła 6–7 razy dziennie.
 
17. Receptura opisana przy zapaleniu krtani
Skład:
  • szałwia – 15 g,
  • rumianek – 15 g,
  • mięta pieprzowa – 15 g,
  • nasiona kopru włoskiego – 5 g.
1 łyżeczkę mieszanki zalewano szklanką wrzątku i pozostawiano na 30 minut.
Według książki: stosowano do płukania gardła 5–6 razy dziennie.
 
18. Szałwia z mlekiem – receptura opisana przy zapaleniu oskrzeli
Skład:
  • suche liście szałwii – 1 łyżka,
  • mleko – 1 szklanka.
Według Nieumywakina szałwię wsypywano do mleka, doprowadzano pod przykryciem do wrzenia, studzono, przecedzano i ponownie zagotowywano.
Sposób stosowania podany w książce: wypić gorący napój przed snem.
 
19. Ta sama receptura przytoczona przy zapaleniu płuc
Nieumywakin podaje również szałwię gotowaną w mleku w części dotyczącej zapalenia płuc.
Skład: 1 łyżka liści szałwii i 1 szklanka mleka.
Autor opisuje zagotowanie szałwii w mleku, ostudzenie, przecedzenie i ponowne zagotowanie.
Sposób stosowania podany przez autora: gorący napój przed snem.
Receptura pojawia się w książce równocześnie w kontekście zapalenia oskrzeli, chorób górnych dróg oddechowych i zapalenia płuc.
 
20. Receptura opisana przy zapaleniu wątroby i pęcherzyka żółciowego
Skład: 2 łyżeczki liści szałwii na 2 szklanki wody.
Liście zalewano wrzątkiem i pozostawiano na 30 minut.
Sposób stosowania podany w książce: po 1 łyżce naparu co 2 godziny.
 
21. Mieszanka opisana przy kolce wątrobowej
W równych częściach:
  • szałwia,
  • owoce jałowca,
  • piołun.
1 łyżkę mieszanki zalewano szklanką wrzątku i pozostawiano na 30 minut.
Według książki: po 1 łyżce naparu co 2 godziny.
 
22. Kąpiel szałwiowa opisana przy guzkach artretycznych dłoni i stóp
Skład:
  • łodygi szałwii z liśćmi – 100 g,
  • woda – 6 l.
Szałwię gotowano przez 10 minut. Około litra odwaru pozostawiano gorącego, a pozostałą część studzono.
Według opisu autora: dłonie lub stopy zanurzano na 30–60 minut, dolewając gorącego odwaru. Książka opisuje wykonywanie zabiegu raz dziennie przed snem przez 1–2 miesiące.
 
23. Kąpiel opisana przy reumatyzmie stawowym, osteoartrozie, radikulitis i osteochondrozie
Skład:
  • łodygi szałwii z liśćmi – 500 g,
  • woda – 2–3 l.
Szałwię zalewano wrzątkiem i ogrzewano przez 20 minut. Odwar przecedzano i wlewano do wanny o temperaturze 36–38°C.
Sposób opisany przez Nieumywakina: kąpiel 10–15 minut, a następnie ciepłe ubranie i odpoczynek.
 
24. Szałwia w recepturach dotyczących łuszczycy
Nieumywakin podaje 50–100 g liści szałwii na wiadro wody.
Z liści przygotowywano napar przeznaczony do kąpieli.
Książka wymienia również stosowanie naparu wewnętrznie – po 1 łyżce 3 razy dziennie. Jest to sposób stosowania zapisany w źródle, a nie współczesne zalecenie leczenia łuszczycy.
 
25. Receptura opisana przy zapaleniu żołądka z obniżoną kwasowością i spastycznym zapaleniu jelita grubego
Skład: 10 g liści szałwii na 200 ml wody.
Przygotowywano napar.
Według książki: ciepły napar przyjmowano po około ⅓ szklanki 2–3 razy dziennie przed jedzeniem.
 
26. Nalewka opisana przy zaburzeniach nerwowych i osłabionym tonusie
Skład:
  • kwiaty szałwii – około 89,6 g,
  • alkohol – 800 ml,
  • woda – 400 ml.
Kwiaty zalewano mieszaniną alkoholu i wody i pozostawiano w zamkniętym szklanym naczyniu na słońcu przez 40 dni.
Sposób podany w książce: 1 łyżka nalewki rozcieńczona taką samą ilością wody rano na czczo.
 
27. Mieszanka przytoczona przez Nieumywakina przy gruźlicy płuc
Skład:
  • szałwia – 5 części,
  • pokrzywa – 3 części,
  • pączki lilaka – 3 części,
  • krwawnik – 3 części.
15–20 g mieszanki zalewano 750 ml wrzątku i pozostawiano na 30 minut.
Sposób stosowania zapisany w książce: po 1 szklance ciepłego naparu 3 razy dziennie przed jedzeniem przez 3 miesiące; każdego dnia przygotowywano świeży napar.
To szczególnie ważny przykład, w którym zachowujemy zapis źródłowy, ale nie przedstawiamy go jako współczesnej terapii gruźlicy.
 
28. Mieszanka opisana przy gruźlicy jamistej płuc
Skład:
  • szałwia – 1 część,
  • pokrzywa – 2 części,
  • lukrecja – 1 część,
  • podbiał – 2 części,
  • rdest ptasi – 2 części,
  • miodunka – 1 część,
  • skrzyp polny – 1 część.
2 łyżki mieszanki zalewano 700 ml wrzątku i pozostawiano w termosie na noc.
Sposób stosowania podany przez autora: po ½ szklanki 3 razy dziennie, 15 minut przed jedzeniem.
 
29. Mieszanka opisana przy krwiopluciu i krwawieniu płucnym
Skład:
  • szałwia – 3 części,
  • rdest ptasi – 4 części,
  • korzeń krwiściągu – 1 część,
  • mięta – 2 części,
  • babka – 4 części,
  • krwawnik – 2 części,
  • skrzyp – 2 części,
  • korzeń szczawiu końskiego – 2 części,
  • jasnota biała – 4 części.
2–3 łyżki mieszanki zalewano litrem wrzątku i pozostawiano w termosie przez 6 godzin.
Według książki: przygotowany napar wypijano w ciągu dnia w 3–4 porcjach.
 
30. Mieszanka opisana przez autora przy astmie oskrzelowej
Skład:
  • szałwia – 2 części,
  • liście czarnej porzeczki – 4 części,
  • lukrecja – 2 części,
  • ziele psianki – 1 część,
  • piołun – ½ części,
  • miodunka – 1 część.
3 łyżki mieszanki zalewano litrem wrzątku i pozostawiano na 3 godziny.
Sposób stosowania zapisany w książce: po ½ szklanki 6 razy dziennie; pierwsza porcja została przez autora określona jako 1 szklanka rano przed wschodem słońca.
 
31. Receptura opisana przy gorączce
W równych częściach:
  • liście szałwii,
  • owoce dzikiej róży,
  • mięta pieprzowa.
1 łyżkę mieszanki zalewano szklanką wrzątku i pozostawiano na 10 minut. Według autora można było dodać miód.
Napar pito powoli, małymi łykami, kiedy pozostawał ciepły.
 
32. Mieszanka opisana przy neurodermicie i egzemie
Skład:
  • szałwia – 2 części,
  • pokrzywa – 2 części,
  • krwawnik – 3 części,
  • piołun – 1 część,
  • dziurawiec – 3 części,
  • skrzyp – 3 części,
  • znamiona kukurydzy – 2 części,
  • jałowiec – 2 części.
3 łyżki mieszanki zalewano 500 ml wrzątku i pozostawiano na 30 minut.
Według książki: po 150–200 ml 30 minut przed jedzeniem; autor dopuszczał dodanie miodu lub cukru.
 
33. Mieszanka przytoczona przy bielactwie
Skład:
  • szałwia – 2 części,
  • pokrzywa – 1½ części,
  • babka – 1½ części,
  • dziurawiec – 2 części,
  • oregano – 1 część,
  • rumianek – 1 część,
  • nagietek – 1 część.
10 g mieszanki zalewano szklanką wrzątku, ogrzewano w kąpieli wodnej przez 15 minut i pozostawiano na 45 minut do chłodzenia.
Sposób stosowania zapisany w książce: po ½ szklanki 3 razy dziennie przed jedzeniem.
 
34. Mieszanka opisana przy piodermii i trądziku różowatym
Skład:
  • szałwia – 1½ części,
  • babka – 2 części,
  • susznica – 2 części,
  • krwawnik – 2 części,
  • podbiał – 2 części,
  • liście orzecha włoskiego – 1½ części,
  • szyszki chmielu – 1½ części,
  • melisa – 2½ części.
1 łyżkę mieszanki zalewano 500 ml wrzątku i pozostawiano na 30 minut.
Według książki: po ½ szklanki 3–4 razy dziennie.
 
35. Mieszanka opisana przy ropnych chorobach skóry
W równych częściach:
  • szałwia,
  • babka,
  • nagietek,
  • rumianek,
  • dziurawiec,
  • oman,
  • skrzyp.
1 łyżkę mieszanki zalewano szklanką gorącej wody, ogrzewano w kąpieli wodnej przez 15 minut, pozostawiano na 30 minut i przecedzano.
Według książki: przygotowaną porcję dzielono na 3 części wypijane w ciągu dnia.
 
36. Mieszanka opisana przy kolce nerkowej
Skład:
  • szałwia – 3 części,
  • jałowiec – 3 części,
  • piołun – 1 część,
  • mięta pieprzowa – 3 części,
  • tymianek – 2 części.
3 łyżki mieszanki zalewano 1,2 l wrzątku i pozostawiano na 30 minut.
Nieumywakin podaje następnie szczegółowy schemat przyjmowania: początkowo po 100 ml 9 razy dziennie, następnie 5 razy, a przy poprawie 3 razy dziennie. Jest to wierne przytoczenie sposobu opisanego w książce, a nie zalecenie postępowania przy kolce nerkowej.
 
37. Mieszanka opisana przy alergicznym nieżycie nosa
W równych częściach:
  • szałwia,
  • korzeń lukrecji,
  • kwiat kaliny,
  • korzeń omanu,
  • mięta,
  • skrzyp.
1 łyżeczkę mieszanki zalewano szklanką wrzątku i pozostawiano w termosie przez 6–8 godzin.
Według książki: około ⅓ szklanki 5–6 razy dziennie, 15–20 minut przed jedzeniem.
 
38. Mieszanka opisana przy suchym kaszlu
Skład:
  • szałwia – 2 części,
  • krwawnik – 2 części,
  • mięta pieprzowa – 2 części,
  • podbiał – 1 część.
10 g mieszanki zalewano 200 ml zimnej wody, gotowano 2–3 minuty i pozostawiano na godzinę.
Według książki: po ½ szklanki na gorąco 1–2 razy dziennie bezpośrednio po jedzeniu.
 
39. Mieszanka opisana przy zapaleniu gardła
Skład:
  • szałwia – 3 części,
  • krwawnik – 5 części,
  • mięta pieprzowa – 10 części,
  • korzeń omanu – 2 części.
10 g mieszanki zalewano 200 ml wrzątku i pozostawiano na 1½–2 godziny. Po przecedzeniu dodawano miód.
Według autora: wypijano na gorąco przed snem.
 
40. Mieszanka przytoczona przy miażdżycy
Skład:
  • szałwia – 6 części,
  • kwiat lipy – 2 części,
  • pokrzywa – 2 części,
  • nostrzyk – 1 część.
1 łyżkę mieszanki zalewano szklanką wrzątku i pozostawiano pod przykryciem przez 20 minut.
Według książki: po ½ szklanki około 30 minut przed jedzeniem.
 
41. Receptura opisana przy dystonii neurokrążeniowej typu hipotonicznego
Skład:
  • szałwia – 3 części,
  • kocanki – 2 części,
  • bobrek trójlistkowy – 4 części,
  • przetacznik – 2 części,
  • oman – 1 część,
  • dziurawiec – 5 części,
  • korzeń mniszka – 1 część,
  • wrotycz – 2 części,
  • piołun – 1 część,
  • kwiat cykorii – 1 część.
Wieczorem 2–3 łyżki mieszanki zalewano w termosie 500 ml wrzątku i pozostawiano na noc.
Sposób opisany przez autora: następnego dnia wypijano w 3 porcjach, 20–40 minut przed posiłkami.
 
42. Mieszanka opisana przy bezsenności
Skład w równych częściach:
  • szałwia,
  • rumianek,
  • lawenda.
1–2 łyżeczki mieszanki zalewano szklanką wrzątku, parzono 10 minut i przecedzano.
Według książki: ½ szklanki ciepłego naparu małymi łykami bezpośrednio przed snem.
 
43. Rozbudowana mieszanka opisana przy dolegliwościach klimakterium
Nieumywakin podaje ją w kontekście uderzeń gorąca, potów, kołatania serca i bezsenności.
Skład:
  • szałwia – 5 części,
  • nostrzyk – 3 części,
  • kwiat głogu – 5 części,
  • przetacznik – 2 części,
  • oman – 2 części,
  • oregano – 4 części,
  • nagietek – 3 części,
  • siemię lniane – 3 części,
  • melisa – 2 części,
  • mięta – 1 część,
  • tasznik – 2 części,
  • serdecznik – 10 części,
  • ruta – 3 części,
  • susznica – 5 części,
  • tymianek – 3 części.
Wieczorem 2–3 łyżki mieszanki zalewano 500 ml wrzątku i pozostawiano w cieple na noc.
Według książki: następnego dnia wypijano w 3 porcjach, 20–30 minut przed posiłkami.
 
44. Mieszanka opisana przy braku apetytu
Skład:
  • szałwia – 1 część,
  • ruta – 2 części,
  • korzeń dzięgla – 1 część,
  • centuria – 2 części.
1 łyżkę mieszanki zalewano szklanką wrzątku i pozostawiano na 30 minut.
Według książki: po 1 szklance 3 razy dziennie przed jedzeniem.
 
45. Mieszanka opisana przy dnie moczanowej i zapaleniu stawów
W równych częściach:
  • szałwia,
  • mącznica,
  • lawenda,
  • janowiec barwierski,
  • wrzos,
  • dziurawiec,
  • kłącze tataraku.
1 łyżkę mieszanki zalewano szklanką wody i gotowano przez 10–15 minut.
Sposób stosowania podany przez autora: po 1 szklance 2 razy dziennie.
 
46. Szałwia w recepturze opisanej przy moczeniu nocnym
Skład:
  • liście szałwii – 1 łyżeczka,
  • woda – 1 szklanka.
Liście zalewano wrzątkiem i pozostawiano na 20 minut.
Według książki: po ½ szklanki 3 razy dziennie.
 
47. Wyciąg olejowy opisany przy wypadaniu włosów i łysieniu
Skład:
  • olej słonecznikowy – 50 ml,
  • olej migdałowy – 50 ml,
  • rozdrobnione liście szałwii – 3 filiżanki.
Liście umieszczano w szklanym słoju, zalewano olejami i pozostawiano w ciepłym, ciemnym miejscu przez 3 tygodnie. Następnie wyciąg filtrowano.
Nieumywakin opisuje również możliwość ponownego dodania świeżej szałwii i przeprowadzenia kolejnej trzytygodniowej maceracji w celu zwiększenia stężenia wyciągu.
Sposób stosowania opisany w książce: zewnętrznie na skórę głowy i włosy.
 
48. Mieszanka olejków opisana przy krwawieniu dziąseł i paradontozie
Skład koncentratu:
  • olejek szałwiowy – 1 kropla,
  • olejek rumiankowy – 2 krople,
  • olejek kopru włoskiego – 4 krople,
  • olejek lawendowy – 2 krople,
  • olejek tymiankowy – 2 krople,
  • olejek cytrynowy – 1 kropla.
Olejki mieszano w ciemnej buteleczce.
Według książki: do 5 ml wody dodawano 1–3 krople mieszaniny i używano do płukania jamy ustnej po myciu zębów.
 
49. Receptura przytoczona w części dotyczącej chorób układu nerwowego
Skład:
  • liście szałwii – 5 g,
  • liście ożanki – 5 g,
  • wrzątek – 50 ml.
Rośliny rozdrabniano, mieszano i zalewano wrzątkiem.
Sposób podany przez autora: po 1 łyżce 3 razy dziennie przed jedzeniem.
Nieumywakin przytacza tę recepturę przy omawianiu francuskich zastosowań szałwii.
 
50. Szałwia w dawnych recepturach na nocne poty
Z liści przygotowywano herbatę szałwiową przez zalanie ich wrzątkiem i pozostawienie do naciągnięcia. Autor wymienia również nalewkę szałwiową.
Nieumywakin podaje, że w opisywanych przez niego zastosowaniach efekt przeciwpotny miał osiągać maksimum około 2 godzin po przyjęciu i utrzymywać się nawet przez cały dzień.
W książce opisano to szczególnie w odniesieniu do nocnych potów u chorych na gruźlicę płuc.
 
51. Wino szałwiowe
Na koniec jedna z prostszych receptur przytoczonych przez Nieumywakina przy omawianiu francuskiej tradycji stosowania szałwii.
Skład:
  • liście szałwii – 80 g,
  • wino – 1 litr.
Przygotowanie według książki: 80 g liści zalewano litrem wina, zamykano naczynie i pozostawiano na 8 dni, po czym przecedzano.
Sposób stosowania zapisany przez autora: po 20–30 ml po jedzeniu.

Szałwia – znacznie więcej niż ziele do płukania gardła

Książka Nieumywakina pokazuje, jak szerokie miejsce szałwia zajmowała w różnych tradycjach zielarskich.
Autor zebrał dawne zastosowania ludowe, receptury z różnych krajów oraz mieszanki zielarskie, w których szałwię wykorzystywano zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. Pojawiają się napary, odwary, kąpiele, płukanki, nalewki, wyciągi olejowe, wino szałwiowe i wieloskładnikowe mieszanki.
Największa wartość tego materiału polega właśnie na możliwości zobaczenia jak dawniej wykorzystywano tę roślinę, z czym ją łączono, w jakich proporcjach przygotowywano mieszanki i z jakimi dolegliwościami wiązano poszczególne receptury.
Nie oznacza to, że każda z tych metod odpowiada dzisiejszej wiedzy medycznej albo współczesnym standardom bezpieczeństwa. Szczególnie receptury odnoszące się do gruźlicy, krwioplucia, guzów, chorób układu krążenia czy innych poważnych stanów należy odczytywać jako dokumentację treści źródła, a nie instrukcję zastępującą diagnostykę lub leczenie.
Źródło
I.P. Nieumywakin, „Шалфей. На страже здоровья” („Szałwia. Na straży zdrowia”), Wydawnictwo DILYA.
W opracowaniu zachowano składniki, proporcje, sposoby przygotowania oraz sposoby stosowania podawane przez autora.
Materiał ma charakter historyczny, dokumentacyjny i edukacyjny. Przedstawia receptury oraz zastosowania opisane przez I.P. Nieumywakina i nie stanowi potwierdzenia ich skuteczności ani współczesnego zalecenia terapeutycznego. Podane proporcje oraz sposoby przygotowania i stosowania są elementem dokumentacji treści źródłowej, a nie indywidualnym dawkowaniem ani poradą medyczną. Niektóre opisane surowce i dawne sposoby ich wykorzystania mogą mieć przeciwwskazania, działania niepożądane lub nie odpowiadać współczesnym standardom bezpieczeństwa. W przypadku choroby właściwe postępowanie należy ustalać z odpowiednio wykwalifikowanym personelem medycznym.
AR
KategoriaRośliny
TagiNIEUMYWAKIN szałwia właściwosci szałwii zastosowanie szałwii